A pinaman anga den dii koni

(The Poor Man and The Three Wisdoms)


Wan pikin kampu be de a Ndyuka, a Opu Maawina, den be e kai "Ala man poi, a oli en kini." Dati wani taki, taa sama nái luku taa sama ape. San i fende, i nyan. Efu yu e dede, i dede.

Te i yee wan sama bali, "Gadu fu wi ala." Da i yee wan taawan piki anda, "Ala man poi, a oli en kini." Da i sabi kaba taki, wan bun fadon gi di bali taki, "Gadu fu wi ala." Na so meke den be e kai a kondee ya, "Ala man poi, a oli en kini."

Den gaan wan fu wi di de a libi ete á sabi a kondee ya. Lasitan wi enke pikin wan a baka ya. A wan kodo sani fu a kondee ya di den gaanwan sabi, na taki, na soso pinaman be e tan ape. Eeye! na so a de.

Da wan dda den be e kai Da Msabi be e tan ape. Eeye! Da Msabi den e kai en. A be e pina. Hoo, bun bun pina seefi. Pina man moo a dda ya á be de a goontapu.

Namo Da Msabi luku a sani go, a luku en kon. A taki, "Mi á poi teke a pina ya moo. I sabi san? Mi o go suku wooko enke den taawan." Na so wan neti, Da Msabi kai en uman, a kai a boi fi en, di den be e kai Adusuu. Ne a poti gi den taki, na so a wani go suku wooko. Bika, we den e pina. Ne den taki, we a bun, i sa go. Ma te yu o go, yu á mu tan langa tumisi. Da wooko moi moi.

Ne a taa mamanten, ne Da Msabi waka dongo. Sobu a wai, ai go suku wooko. Ne a waka te, a doo Maseilanti. Ne a si wan bakaa de.

Maseilanti á booko, a de ete. Ne a akisi a bakaa taki, "Mineli, i ná abi wan wooko gi mi no?" A bakaa taki, "Yaman. I sabi o langa mi e suku wan man fu wooko gi mi?" A bakaa akisi en taki, "Da fa den e kai yu nen no?"

Da Msabi taki, "We Mineli, na mi nen den e kai Msabi." A bakaa taki, "A bun." Na so a bakaa teke Da Msabi, a pinaman a wooko.

A taa Mamanten, Da Msabi de a wooko kaba. Na so Da Msabi bigin wooko anga a bakaa. A wooko te wan yali pasa. Tu yali pasa, dii yali pasa, fo yali pasa, fu te anga twalufu yali. Noiti wan dei Da Msabi fika a wooko taki, ai go a kampu.

Na di den twalufu yali pasa, ne a taki, "We mineli, mi fende en fanowdu fu go a kampu. Bika, mi fika den sama anda langa kaba."

A bakaa taki, "Yu o go a kampu no?"

Da Msabi taki, "Iya! mi o go a kampu baka."

A bakaa taki, "A bun! A ná abi toobi, i sa go fi yu. Bika den sama fi yu anda abi yu fanowdu tu. Ma Msabi? Di yu o go, onten yu o daai kon baka?"

Da Msabi daai daai a taki, "We mineli mi á sabi. Na pe go de, na anda kon baka de."

Ne Da Msabi seeka te a kaba fu gwe. Di a sete fu gwe, ne a bakaa taki, "Msabi wakiti, mi e kon." Ne a go a ini osu, ne a teke dii `lala lala' ondoo kolu, puu ne en kama ondoo, ne a gi Da Msabi.

Ne a taki, "Msabi, yu á mu gwe ete oo, iye?" Ne a go a ini osu baka, ne a teke dii beele, tu gaanwan anga wan pikin wan. Ne a gi Da Msabi, fu di a wooko den twalufu yali langa.

Ne Da Msabi gi en daa moi taki, "Mineli gaantangi tangi fi i, iye; a bigi baa, daa kenkii, mmm." Ne Da Msabi taki, "Soo mineli, efi i kaba anga mi, da mi o gwe."

Ne a bakaa taki, "A bun Msabi! mi kaba, i sa go fi i." Na so Da Msabi teke pasi e gwe. A bakaa taampu e luku, fa ai gwe.

Ma di Da Msabi waka te a doo wan pisi, ne a bakaa kai en taki, "Msabi! Kon!" Ne Da Msabi daai baka ye, ne a waka go na a bakaa.

Ne a bakaa taki, "Msabi mi be feegete. Fosi i gwe, mi wani leli i wan koni. Ma, da i mu pai mi wan ondoo kolu, i wani? Yu o man pai mi, Msabi?"

Ne Da Msabi taki, "Iya basi, a ná abi toobi, mi sa pai yu. Leli mi baa, gaantangi."

Ne a bakaa leli en taki, "Msabi oo! I si, fa yu e waka e lontu a goontapu ya. Yu á mu abi giili ati fu sani, iye?"

Ne Da Msabi taki, "Iya basi, mi yee yu." Ne a bakaa taki, "We, da pai mi no, di na i yee mi." Ne Da Msabi teke wan fu den ondoo kolu, ne a pai a bakaa. Ne Da Msabi akisi en taki, "We mineli, i kaba?" Ne a bakaa taki, "Iya, mi kaba."

Namo, Da Msabi teke pasi e gwe baka. Di a waka te a doo na a seefi peesi pe a bakaa be kai en, ne a yee a kai en baka taki, "Msabi! Msabi! kon." Ne Da Msabi daai baka go di fu tu toon.

Ne a bakaa taki, "Mi o leli i ete wan koni Msabi. Ma, da i mu pai mi wan ondoo kolu fu a koni ya tu. Yu o man pai mi en, Msabi?"

Ne Da Msabi taki, "Oho! ma a bun, i sa leli mi. Noiti wan sama e leli te, da a sai. Mi sa pai yu."

Ne a bakaa leli en taki, "Msabi, fa i si yu e waka e lontu a goontapu ya, a ná ala sani di yu ain si, efu i yesi yee, i mofu mu taki, Iye Msabi? " Ne Da Msabi taki, "Iya mi yee yu basi.

Ne a bakaa taki, "Di na i yee, da a bun. Ma, da pai mi no!" Ne Da Msabi teke wan ondoo kolu, ne a pai a bakaa. Ne Da Msabi akisi en taki, "I kaba?"

Ne a bakaa taki, "Iya mi kaba." Ne a daai teke pasi e gwe baka. Fa i si a waka te a doo a seefi peesi pe a bakaa be kai en den tu toon a fesi. A bakaa bali en baka, "Eei! Eei! Msabi! Msabi! kon." Ne a taampu daai go daai kon, ne a go na a bakaa di fu dii toon.

Ne a bakaa taki, "Mi abi ete wan lasiti koni fu leli yu. Da i mu pai mi wan ondoo kolu. I wani mi leli yu a koni ya? Yu o man pai mi, Msabi? Efu yu á poi, i mu taki oo, iye Msabi!"

Ne Da Msabi opo ede luku tapu te, a saka ede a doti. Bika na dii ondoo kolu a be kisi. A be pai anga den tu taawan kaba. Da efu a be pai anga a wan lasiti ondoo kolu ya, da ala a moni di a wooko fu den twalufu yali kaba gwomgwolon!

Ma toku, a be wani fu leli a koni fu a bakaa. Ne a taki, "A bun basi, leli mi. Fa wi o du? A leli namo a abi. Na leli e tyai moni kon. Na leli na basi."

Ne a bakaa taigi en taki, "I si Msabi, fa yu e waka e lontu a goontapu ya, ne i doo wan peesi fu du san i lobi du, yu á mu du en, Iye?" Wansi yu o du en, yu mu pakisei bun fosi i du en, Iye?

Ne Da Msabi taki, "Iya basi, mi yee. Mi sa oli en a mi ede, ala pe mi e go." Ne a bakaa taki, "A bun, di na i sa oli en a yu ede, da pai mi, no?" Ne Da Msabi teke a lasiti ondoo kolu, ne a pai a bakaa anga ala wataa na ain, yoo!

Ne Da Msabi akisi en taki, "I kaba?" Ne a bakaa taki, "Iya. Ma oli ala den sani di mi leli yu ya bun bun a ede. A bun Msabi?"

Ne Da Msabi taki, "Ya mineli, mi sa oli den bun a ede." Ne na so a moni fu Da Msabi di a wooko den twalufu yali, kon kaba.

Na so Da Msabi bendi ede a doti waka gwe anga soso ana. A den dii beele wawan a fende, fu den twalufu yali di a wooko gi a bakaa. A leisi ya di ai gwe, a bakaa á kai en moo.

Ne Da Msabi e waka, ai waka te, a doo wan kiiki. A kiiki di den e kai "Baka mofu pikin." Disi seefi wi enke baka pikin ya á sabi. Namo a fii angii. Ee, angii kisi en.

Ne a sidon na a kiiki mofu fu nyan. Ne a teke a moo gaan beele di a bakaa be gi en fu nyan. Di a teke a moo gaan beele fu nyan. Ne a pakisei taki, "Oo, mi be bai wan koni taki, Mi á mu abi giili ati fu sani."

Ne di a pakisei so, ne a teke a pikin beele, ne a booko en a mindii, ne a nyan afu. Di a kaba nyan, ne a boo moi, losutu en baka. Ne a bigin waka baka.

Di a waka tee, namo neti kisi en. Ne ai waka, ai waka te, namo a doo wan kondee. A doo a kondee di den be e kai `Kiti Kooma, Man Kaba'. A kondee ya seefi wi á sabi ná wan sani fi en. A wan sani di den gaansama taigi wi fi en, na taki, sani be de ape e kii sama.

A miti sama de, a gi den odi. Ne a suku peesi fu pasa a neti. Ne den sama gi en wan osu, fu pasa a neti. Ne a opo a doo fu a osu fu go a ini. Fa i si a opo a doo so, kuween, fu go a ini a osu, ne na soso dede sama bon e komoto na a baliki tapu e kai kon a doti so, huuw.

Namo, da Da Msabi be wani akisi taki, "Sowtu dede sama bon de ya so?"

Ma wanten a pakisei taki, "Mi be puu wan `hii hii' ondoo kolu bai wan koni taki, a ná ala sani yu ain si, efu san i yesi yee i mofu mu taki." Ne a go fi en a ini a osu, ne a siibi te di peesi e `mala mala', ne a opo go wasi fesi moi te a kaba, gi den sama molugu taki, "U doo en, oo." Den sama piki, "U doo en, yee. Ne a wai.

Ala den sama fu a kondee sikeliki, di den si a weki bun bun mamanten. Den foondoo. Bika sama á be siibi na a osu de te, da a komoto libi libi wanten. Ma i sabi saide den taa sama á be e komoto libi libi?

Na wan sani den sama fu a kondee be sete ape taki, Te wan sama kon na a kondee de, da den be e meke a siibi na a osu de. Da te a sama be akisi taki, "Mmm, on sowtu dede sama bon de ya so no?" Da a sani di den sete ape enke akaapana e dyombo `gwa gwa la' kii en `guwaw' koti en neki `kellen', towe a doti `gwun'.

Di den sama fu a kondee sabi so kaba, da te wan sama go a ini a osu, da den e kibii `suwii suwii' go luku. Da te den si taki i dede kaba, da den e kon teke yu, da den iti go a moo baka se fu a osu. Da yu e tan ape te i poli, fika soso bon.

Da kitikooma, wan pikin sowtu agaa e kon nyan yu. Na so meke den kai a kondee de `Kiti Kooma, Man Kaba'. Bika den gaan agaa á poi pasa a den pikin olo fu a osu kon nyan den dede sama.

Na so meke somen dede sama bon de a ini a osu so. Ma Da Msabi á be bai a koni fi en fu soso. Bika a koni taki, a ná ala san yu ain e si, efu i yesi yee, i mofu mu taki. Na dati meke a sani á dyombo kii en.

Mamanten, ne Da Msabi e waka, ai waka subi. Te wan pisi fu elufu wan bakadina, ne a doo `Alaman poi, a oli en kini'. Sobu, a doo kampu. A di a towe ain go ne en osu, ne a si en uman, Sa Oseina. Sa Oseina taampu na a osu doo mofu anda, tyeein!

Ma di a sete fu lon go baasa Sa Oseina, ne a si wan gaan langa man waka go baasa Sa Oseina. Da Msabi taampu e luku duun! Ne a si a man baasa Sa Oseina, duuu! Da Msabi taampu pii e luku, ala sikin e dansi, ki ki ki, enke kaasi tiki taampu a ini sula.

Ne a taki, "Ai, tide mi seefi si anga mi ain. A ná yee mi yee moo." Ne a puu en goni fu sutu a man. Ne wanten a pakisei taki, "Ei! mi be bai wan koni fu wan ondoo kolu na a bakaa taki, "Efu mi doo wan peesi fu du wan sani di mi lobi du, mi á mu du en." Ne a poti en goni a bansa baka. Na so a gaan langa man losi Sa Oseina wanten, ne a waka gwe a bakase.

Da Msabi á sutu moo enke fa a be lobi sutu, te a be si wan sani di nái kai a pasi gi en.

Di a langa man gwe kaba, ne Da Msabi seefi waka go miti Sa Oseina. A now fosi Sa Oseina si taki, "Oho! Mi man baala Msabi, kon baka." Ne a lon go kisi en, ne den bosi `piyo piyo' baasa ogii ogii.

Ne Da Msabi akisi en taki, "Sa mati, pe Adusuu de?" Ne Sa Oseina taki, "A de bun. Na dyonson dyonson wan pisi a komoto ya. Efi i be luku kon na a se dise di i be e kon, i be o si en. A be kon baasa mi fosi a go a wooko. Sigisi yuu, a o kon baka." Ne Da Msabi akisi en taki, "On yuu Adusuu be kon baasa yu, sa mati?" Ne Sa Oseina taki, "Na dyonson dyonson ya."

Ne Da Msabi poti ana a mindii ede bali adyumadye--hi, hi hi! Bika a be o kii en eigi manpikin, efu a á be denki a koni di a be bai taki, a sani di a lobi du efu a doo wan peesi pe fu du en, a á mu du en. Efu so, da a mu pakisei bun fosi. Ne den go a ini osu. Ne a taigi Sa Oseina te a kaba san be o miti en.

Ne Sa Oseina poti ana a mofu bali en mama a Gadu. Na so den gi Masaa Gadu gaantangi fu di a puu den na a ogii de.

Ne den de ape te, wan ten fu sigisi yuu. Ne Adusuu kon doo. Ne a dda si en. Ne Sa Oseina taki, "Adusuu, luku i dda de." Ne a lon go baasa en dda. Bosi ogii ogii, lolo a neki--ligii!

Ne a dda kisi en paa! taki, "Na yu kon bigi so?" Ne a taki, "Iya mi dda."

Ne tyali kon kisi a dda baka, fu di a be o sutu en eigi pikin kii. Bika Da Msabi be lobi du sani di a lobi du tumisi, te ai dyalusu.

Ne a kai sutu kini a doti begi Masaa Gadu fu di a puu en na a ogii ya. Na so den gi toli te lati neti, ne den go na amaka. Den siibi te di mamanten, ne den opo na amaka.

Di den opo na amaka kaba, ne Da sabi taigi Sa Oseina anga a boi fi en taki, "We u á si, mi be go a wooko fu twalufu yali langa. Yu á si mi kon, ma mi á fende wan sani ye. Ma mi ná abi koni fi en. Bika mi wooko taanga, ma a á tyai yeepi .

Da u á si, mi daai kon baka a u anga soso ana, sondee wan sani. A basi di mi wooko gi be pai mi dii ondoo kolu anga dii beele. Ma mi bai koni anga den dii ondoo kolu. Ne i si ala kaba gwongwolon!"

Soseefi mi nyan wan fu den dii beele a pasi. Ma a fika tu anga wan pikinso sukaati. Na fu u boli a pikin so sukaati de, meke u diingi anga den tu beele. Bika mi ná abi moo so sani fu gi u.

Ne den taki, "Soo, u yee, ma a bun." Ne a gi den, den tu beele anga a sukaati.

Ne den boli a sukaati sete tafaa moi, te a kaba. Ne den kai ala sama fu a kondee taki, meke den kon diingi sukaati anga den. Bika en man be go a wooko, ma a daai kon baka. Ne den sama taki, "A bun, wi e kon."

Ne den sama seeka te a kaba, ne den go sidon moi fu diingi sukaati. Di ala den sama kon so kaba, ne Sa Oseina teke a moo gaan beele, bika sama be kon ipi.

Ne a teke wan nefi fu koti a beele. Fa i si a koti a beele--Soko soko soko, ne moni komoto a ini a beele bee e kai na a tafaa tapu so waalla! Moni e kai, fu te a tafaa fuu kwaa! Ne a bigin kai a doti. Moni e kai naamo, fu te a hii osu fuu, kin kin, anga moni. Ne den sama bigin piki a moni.

Hii dei den e piki a moni fu te dii dunsu balin fuu, kwaa. Pampila wan, solufu wan anga kopoo wan. Ne den lolo den balin go poti a wan se. Ne den nyan a beele di fika diingi sukaati te, den bee fuu, bika angii kii den. Ne den sama naki paati.

Ne Da Msabi taki, "We samati oo! A sani ya, mi á si en wanten. Di mi wooko anga a bakaa, twalufu yali langa, ne a gi mi dii ondoo kolu anga dii beele. Ne mi teke den. Ne mi waka gwe.

Di mi gwe te wan pisi, ne a kai mi taki, Msabi! kon! Ne mi daai baka waka go na a bakaa. Ne a taki, "Msabi mi be feegete. Fosi i gwe, mi wani leli i wan koni.

Ma, da i mu pai wan ondoo kolu." Ne a akisi mi, efu mi wani. Efu mi o man pai en. Ne mi taki, "Meke a leli mi, a ná abi toobi, mi sa pai en."

Ne a taigi mi taki, "Fa mi e waka lontu ya, mi á mu abi giili ati fu sani. Dati na wan. Ne mi waka fu gwe baka. Di mi waka te mi doo a seefi peesi pe a be kai mi, ne a kai mi baka taki, Msabi! Msabi! kon."

Ne mi daai go di fu tu toon. Ne a taki, a o leli mi ete wan koni, ma da mi mu pai en wan ondoo kolu fu a koni ya tu. Ne mi taki, A bun, a sa leli mi. Bika sama a leli te, da a sabi ala sani wanten. Mi sa pai en.

Ne a leli mi di fu tu taki, A ná ala san mi ain si, efu mi yesi yee, mi mofu mu taki.

Di mi waka te mi doo a seefi peesi pe a be kai mi den tu taa leisi, ne mi yee a bali mi baka taki, "Ei! Ei! Msabi! Msabi! kon." Ne mi taampu, daai go, daai kon, ne mi go na a bakaa di fu dii toon.

Ne a leli mi di fu dii koni taki, Efu mi doo a wan peesi fu du wan sani di mi lobi du tumisi mi á mu du en, efu so mi mu denki bun fosi mi du en. Da fu inii wan fu den koni ya, mi pai a bakaa wan ondoo kolu.

Da Msabi á poi taki moo, a kisi Sa Oseina baasa, gwulu, e kee, siyoo, enke wan poto poto pikin. Bika a á be poi fusutan fa a du kon gudu wan toon, wan toon so.

Efu Da Msabi be giili, a be o lasi ala a moni fi en. Bika a á be o abi peesi fu poti en na a kiiki sikin pe a be sidon e losutu.

Ala a moni fu den twalufu yali di Da Msabi be wooko, a bakaa be poti a ini a gaan beele. Da efu a be biti a gaan beele `kalaw' da ala a moni fu den twalufu yali be o kai komoto a ini a beele. Ma a fosi koni puu en a dati.

Efu a be taki, "San na den somen dede sama bon, di de a ini a osu ya, da a be o dede. Bika a sani di den sama be sete gi en, be o dyombo, gwa gwa la, kii en, guwaw! Da a be o lasi en libi fu taki sani a mofu ede. Ma di fu tu koni puu en a dati.

Efu a á be wai a pasi gi den sani di a be lobi du, da a be o kii en eigi manpikin anga goni, kwow!

Na dati meke a á bun fi i lobi wan sani tumisi. Wai a pasi gi son sani di i lobi du tumisi, a soso wini a abi.

Efi i mofu lobi taki sani tumisi, yu o taki sani kii i seefi. Ma na Masaa Gadu yeepi Da Msabi meke a be tei ati bai den dii koni ya na a bakaa. Soseefi Da Msabi be bai den dii koni ya gi wi tu. Bika den e leli wi ya seefi, fa wi mu waka anga koni.

Na soseefi yu á mu abi giili ati fu sani. Bika efu i luku bun, da yu e si taki, giili á bun. I sa yaki sama anga giili manii puu a yu se. Tu efu i giili, yu e lasi, enke fa Da Msabi be o lasi ala a moni fi en, efu a be nyan a gaan beele.

Kwolon! U tapu de.